De recessie dendert door, maar het orkest speelt verder. Zolang we de muziek horen, vaart de Titanic verder, en wat we aan de horizon zien is het topje van de ijsberg.
Dat is ongeveer mijn gevoel als ik kijk naar de wereld om me heen. We zien wat er gebeurt, we lezen wat er gebeurt, soms voelen we ook wat er gebeurt in de grote boze buitenwereld. We roepen ‘ach en wee’. We doen ondertussen wat we altijd doen: we smeren ’s morgens onze boterhammen, doen ons werk, en leven ons leven. ’s Avonds lezen we in de krant dat het nóg slechter gaat dan gisteren, vorige week en vorige maand, en vervolgens gaan we slapen. De dag erna smeren we onze boterham, doen ons werk, en leven ons leven. We hopen tegen beter weten in op betere berichten in de krant van morgen.
Ik ben verbijsterd. Niet omdat de meeste mensen zo leven, juist niet. Zolang de meeste mensen gewoon blijven doen wat ze altijd doen en niet in paniek raken, is de crisis het beste te managen. Het verbijstert mij dat niemand de crisis managed. Onze leiders, onze bestuurders, ze staan erbij en kijken ernaar. Onze leiders zouden moeten opstaan, ze zouden ons toe moeten spreken, ze zouden ons een hart onder riem moeten steken, ze zouden ons moeten inspireren om met positieve energie de crisis door te komen. Maar we kijken naar de brug op het schip, en we zien geen stuurlui.
Enige tijd geleden verweet onze minister-president dit volk een “zesjes mentaliteit”. Ik kan daar wel tegen als iemand zoiets zegt, dat doet wat me in positieve zin. Het inspireert me om iedere dag in stilte aan Balkenende te bewijzen dat we méér zijn dan dat, en dat ik mijn bijdrage graag wil leveren. Vandaag de dag horen we onze MP niet, blijkbaar is er nog geen spindoctor of speechwriter die voor hem de juiste woorden heeft kunnen opschrijven. Zie daar het brevet van onvermogen van de voorman van de Nederlandse regering. En velen om hem heen roepen wel wat, maar zeggen niets.
Onder druk wordt alles vloeibaar. Als het crisis is, komen we samen, zijn we samen sterk, zien we samen de humor van de situatie in, komen we er samen door heen. Tenminste, als we daartoe samen gebracht worden, als we geïnspireerd worden door onze minister-president, onze koningin misschien wel, onze burgemeesters, onze voortrekkers. En ik zeg u, daar is alle reden toe.
Het wordt een economisch ellendig jaar. Mijn laatste voorspelling van de economische krimp dateert alweer van een tweetal weken geleden. Ik zei toen dat onze economie wel met 10% zou kunnen krimpen, al denkt het CPB nog aan 3,5%. Inmiddels is gebleken dat de economie in de laatste weken, maanden en kwartalen compleet in elkaar dondert, ik heb er helaas geen ander woord voor.
Dat betekent dat we in Nederland een economisch rampjaar tegemoet gaan, iedere andere betiteling is een understatement en dus een valse voorstelling van zaken.
Als je in de leiding zit van het land, moet je zeggen waar het op staat. De economie dendert naar beneden, er is op dit moment weinig tot niets dat we kunnen doen om dat te verhelpen, en dus moeten we de noodtoestand uitroepen. Dát is mijn devies, dát begrijpen mensen, en dat aanvaarden mensen ook. Mensen zijn niet gek, ze zijn niet onnozel en onwetend van wat er om hun heen gebeurt. Maar alsjeblieft, wees eerlijk , zeg waar het op staat, en je zult verbaasd zijn over de weerbaarheid van de mensen. Ze zullen de feiten accepteren zoals ze zijn, ze zullen doen wat je vraagt, en ze zullen graag een bijdrage willen geven aan wat collectief verlangd wordt. Zolang het maar vanuit de leiding aangegeven wordt, en zolang we het maar samen doen. Samen. Samen.
Wat betekent een noodtoestand concreet? Dat betekent dat we als kabinet een paar besluiten gaan nemen. Ik heb al eens genoemd de geleide loonpolitiek, al was het maar om iedereen de verzekering te geven dat niemand stiekum loonsverhoging krijgt in deze tijden van crisis. En bij een geleide loonpolitiek hoort een algeheel moratorium op bonussen. Stop ze maar als toezegging in een pot, maar niet nu uitbetalen. Je bevriest alle verkopen van staats- en nutsbedrijven. Je brengt alle overheidsfinanciën centraal onder één leiding bij de centrale overheid. Nood breekt wet.
Daarnaast gaan we creatief aan de slag met alle mensen die het slachtoffer worden van de werktijdverkorting. Die mensen kunnen we fantastisch inzetten bij tal van maatschappelijke doelen, in ziekenhuizen, in de kinderopvang, die kunnen voor ministeries allerlei werk doen, etc. Voorop staat dat iedereen die in de werktijdverkorting terecht komt weet dat men nog steeds op een zinvolle manier zijn of haar talenten kan inzetten voor een groot maatschappelijk nut.
In een noodtoestand hoort noodhulp. We moeten de mensen in het land oproepen om elkaar niet te laten vallen. Er gaan mensen op een schrijnende manier de dupe worden van de economische crisis. Daar kunnen die mensen niets aan doen. Bedrijven zullen failliet gaan, mensen zullen hun werk en dus hun inkomen kwijt raken, veel mensen zullen veel verliezen. We moeten met elkaar zorgen dat we iedereen binnenboord houden, dat we zorgen voor elkaar, dat we bezorgd zijn om elkaar, dat we er zijn voor elkaar.
Hoe je omgaat met een crisis is een vorm van beschaving. Ga je voor eigenbelang, of help je elkaar? Ik kan de Bijbel er op naslaan, en de Koran, en beide geven me een kristalhelder antwoord. En ook al lees ik geen van beide boeken, ook dán weet ik bij mezelf het antwoord. Om ons bij dat beschaafde antwoord op deze enorme crisis te brengen, hebben we leiderschap nodig.
Er is een enorme potentie in onze maatschappij om met elkaar door deze zure appel heen te bijten. Onze leiders lijken bang, of op zijn minst verlamd. Ze durven het begin van een antwoord niet te geven, ze weten niet hoe ze de bevolking moeten mobiliseren om de ellende samen te doorstaan, en ze verschuilen zich achter instituties, achter bestuurlijke prietpraat, achter geleende argumenten.
We moeten opstaan en het begin maken met een maatschappelijke beweging. Ik wil met positieve energie in het geweer komen tegen de crisis. Ik wil mensen inspireren om in elkaar de kracht te vinden om hier doorheen te komen. Ik wil mensen vragen om mensen te helpen, ik wil mensen aanmoedigen hun creativiteit te gebruiken en pragmatische oplossingen te vinden. Het hoeft niet groot, het kan ook heel klein zijn. We moeten écht iets verzinnen, iets wat er nog niet is, om uit deze ellende te komen. De enige manier om dat te doen is om op elkaar te vertrouwen, en om elkaar aan te spreken, elkaar te helpen, en om nieuwe dingen te proberen.
Dat is waar ik me hard voor wil maken, en ik ben bereid mijn ziel en zaligheid daarvoor in te zetten. Omdat dit land zoveel beter verdient dan de apathische en richtingloze leiders die we nu hebben.
“Gaat u maar lekker slapen”, zeggen ze ons. Niets ervan, we moeten waken, we moeten onze kop erbij houden, wakker blijven, en we moeten samen aan de slag!
