Zwarte Maandag
Vandaag werd bekend dat ING wordt opgesplitst. Voor mij staat dat gelijk aan Zwarte Maandag. Nederland verliest vandaag zijn laatst overgebleven ‘global player’ in de financiële wereld. We treden toe tot de grote groep van ‘regional players’ zoals Noorwegen, Denemarken, Portugal en Oostenrijk. Internationaal tellen we niet meer mee, althans niet meer bij de grote jongens. Die roemruchte jaren zijn voorbij voor Nederland. Vanuit de kopgroep zakken we naar de middenmoot, en ik zie nog niet zo snel een weg terug.
Wat is er in één jaar toch veel gebeurd. In dat ene jaar zijn we van schandaal naar schandaal geduikeld. Met Icesave leek het allemaal nog ‘van buiten komend onheil’, maar met DSB kwam het onheil in onze eigen gelederen. ABNAMRO brokkelde af en werd een staatsbank, die volgens vriend en vijand een zeer ongewisse toekomst heeft, een toekomst die in ieder geval in schril contrast staat met het roemruchte verleden van deze bijna 200 jaar oude internationale bank.
ING leek het ene weekend in 2008 nog een koper van Fortis-onderdelen, werd het volgende weekend een patiënt van Wouter Bos en eindigt nu een jaar later als een opgeknipt concern. Het is een bizarre reeks. Ooit zullen geschiedschrijvers 2008 en 2009 tot de ‘rampjaren’ voor de Nederlandse financiële wereld bestempelen. Ik ben ze alvast vóór.
In 1988 kwamen de NMB Bank en de Postbank samen en in 1991 voegde zich daarbij Nationale-Nederlanden. Samen vormden zij de ING Groep. Het was een financiële innovatie van formaat. Bancassurance was geboren . Nederland liep voorop in de financiële wereld, er werd over ons geschreven, het buitenland had het over Nederland.
Ik stond erbij en ik keek ernaar, en vijf jaar later sloot ik mij aan bij die club, want ik werd warm van hun missie. Ik heb gebankierd en ik heb verzekerd. Ik weet als geen ander wat het verschil is tussen die werelden want ik kwam als eerste bankier in de directie van de verzekeraar. Dat was soms afzien, want uitwedstrijden zijn niet altijd de makkelijkste om te spelen. Maar ik ben door al die jaren heel trots geraakt op de ING, en geloofde stellig in de missie. Vandaag is die missie in duigen gevallen, en dat voelt als een verloren strijd.
Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat die strijd verloren is op politieke argumenten, en niet op inhoudelijke argumenten. Inhoudelijk was het ING-verhaal een ijzersterk verhaal. Toegegeven, misschien niet altijd even sterk gemanaged. Maar ga daar maar eens aanstaan in een innoverende onderneming: dan zijn er nog geen automatismen en ‘checks and balances’ die allerlei onevenwichtigheid kunnen opheffen.
In mijn optiek heeft Nederland dus vandaag wéér verloren. Ooit werd in dit land het eerste aandeel uitgegeven, door de VOC. Ooit werd in dit land de eerste bankverzekeraar opgericht, ING Groep genaamd. Beide uitvindingen zijn enorm succesvol geweest. Soms zijn er momenten geweest dat je wilde dat ‘het aandeel’ nooit uitgevonden was, bijvoorbeeld ten tijde van een beurscrash. Soms zijn er ook momenten geweest waarop je niet helemaal zeker wist of bankverzekeren een sterk businessmodel was of niet. Maar de kern van de zaak is deze: niet de markt, maar de politiek heeft ING Groep de das omgedaan. Brussel en Den Haag hebben het uiteenvallen van ING Groep direct of indirect afgedwongen. En zo is ING Groep gemaakt met Hollandse mentaliteit en gesplitst door Hollandse mentaliteit. Ik zei het al eerder: het is eigenlijk te bizar voor woorden.
Nederland kan zijn aanspraak op “Holland Financial Centre” wel op haar buik schrijven. We zijn in één tot twee jaar tijd alles kwijtgeraakt wat ons voor die positie kwalificeerde: we zijn geen stabiele financiele markt meer, we hebben geen wereldspelers meer, ons toezicht is op zijn best middelmatig te noemen en de regie vanuit het Ministerie van Financiën is manifest afwezig. Het is armoe troef.
Nederland raakte vandaag een ‘global player’ kwijt, ik vind dat we ons dat veel te weinig realiseren. Wat we vandaag afbreken zal misschien nooit meer herbouwd kunnen worden. Het politieke gewin van Wouter Bos en Neelie Kroes is van de korte termijn, het financieel economische verlies voor Nederland zal van veel langere termijn blijken te zijn.
Daarom heet dit Zwarte Maandag.
Rutger Koopmans
