Reflecties op 2009 (1): Obama

Obama was er aan het begin van 2009. Het was die dag ijskoud in Washington, zó koud dat het bijna onverantwoord was om buiten te zijn. Ik heb tijdens een winters verblijf aan de oostkust van de Verenigde Staten ooit geleerd wat de  ”chill factor” betekent, de gevoelstemperatuur. Dat is zo’n beetje de winter van 1963.
En toch was iedereen er, en iedereen werd warm van de aanblik van deze jonge afro-amerikaanse president daar bovenop de trappen van het Capitool zijn eed stamelde. Hij maakte zó veel fouten dat men het later voor alle zekerheid nog een keer heeft overgedaan, zodat niemand ooit kan zeggen dat deze president niet grondwettelijk is ingezworen. Zijn vrouw stond naast hem en straalde en heeft helemaal níets van die koude gevoeld. Edward Kennedy haalde het einde van de plechtigheden niet, en naar later bleek ook het einde van 2009 niet, maar hij wist dat het goed was. Zijn broer had eindelijk een opvolger.
Obama staat voor hoop. Obama’s verkiezing was een moment waarop grote delen van de wereld al jaren hadden gewacht. Men putte er moed uit. Daar stond weer iemand achter wie je aan wilde lopen. De wereld ging achter hem aan.
Ik vraag me vaak af hoe Obama zich voelt. Hij moet de druk voelen van de last die op zijn schouders rust. Die last werd nog eens ernstig verzwaard toen hij de Nobelprijs voor de Vrede ontving. Niet omdat hij vrede heeft gebracht maar omdat hij symbool is van de hoop op vrede, aldus de jury. Ik vond het een oneerlijke keuze. Het is bijna onmenselijk om te worden gekroond tot vredesstichter, tot Messias, tot de man waarop de wereld heeft zitten wachten.
U zult in de komende dagen en weken vele artikelen lezen waarin journalisten de balans van één jaar Obama zullen opmaken. Men zal zijn beloftes leggen naast zijn daden. Men zal peilingen analyseren over het vertrouwen van het volk in beginnende presidenten. Men zal  spreken over de kwestie Guantanamo Bay. Over het vredesoverleg in het Midden-Oosten. Over de oorlog in Afghanistan. Over de Klimaattop in Kopenhagen. Over de staat van de economie. Men zal constateren dat Obama niets bijzonders heeft gedaan en concluderen dat hij zijn beloftes nog niet heeft ingelost.
En toch is Obama wél bijzonder en heeft hij mij in 2009 op een bijzondere manier geïnspireerd. Wie wil weten wie Obama is, zou zijn boek “Dromen van mijn vader “ moeten lezen. Het boek laat de moeilijke weg zien waarvoor hij bewust heeft gekozen, het geeft een eerlijke inkijk in wie hij is. Hij laat ons zien wat hem drijft, hoe hij van mensen houdt. Hij toont zijn kwetsbaarheid, hij verhaalt van zijn strijd als sociaal werker in Chicago en hij vertelt over de reis naar het land van oorsprong van zijn vader en hoe hij in de wortels van zijn ontstaan gedoken is. Een man die zó zijn eigen kern doorgrond heeft, is in staat te leiden op basis van dat fundament. “He is solid as a rock”.
En dat is wat ik op dit moment ook aan hem zou willen zeggen. Als ik een avond zijn ‘trusted advisor’ mocht zijn, zou ik hem willen waarschuwen voor zijn naaste adviseurs. De lakeien van de macht, de mannen wiens leven afhankelijk is van hun positie dichtbij de troon. Door alle eeuwen heen hebben ze een vertrouwensband geveinsd met de keizer, de president, de paus of de koning. Tegenwoordig heten ze ‘spin doctors’. Zij bepalen wat je zegt, wanneer je het zegt en hoe je het zegt. Zij halen het natuurlijke uit je en kopiëren dat. Zo word je steeds meer een kopie van jezelf en kom je aan vernieuwing niet meer toe. In het geval van Obama is dat de ‘auto cue’, een presentatietechniek die hij tot in de puntjes beheerst en die altijd en overal van stal wordt gehaald. De blik naar links, de blik naar rechts en de rustig uitgesproken tekst. Allemaal zogenaamd, want in werkelijkheid leest hij een tekst voor die in een spiegel te linkerzijde en te rechterzijde getoond wordt. Allemaal nep en dat heeft Obama helemaal niet nodig.
Meneer de President, dit is mijn advies. U bent zó’n bijzonder mens, u weet zó goed waarvoor u staat. Wilt u ons alstublieft vanuit uw hart blijven toespreken, want uw hart is zuiver. Wilt u uw ‘spin doctor’ vervangen zodat duidelijk is wie hier de lakens uitdeelt? Wilt u af en toe blijven stamelen opdat uw oprechtheid over ons schijnt? U bent een mooi mens, geef anderen niet de mogelijkheid om dat te polijsten. Houd het bij u zelf, daar zit uw kracht, uw energie. En die zijn ons tot oneindige inspiratie. God bless Barack Obama.

©Rutger Koopmans
171209