Er is behoefte aan leiderschap. Die behoefte is niet van vandaag, en zal ook wel niet morgen worden ingevuld. We hebben namelijk behoefte aan nieuw leiderschap. Inspiratie. Energie. Duidelijkheid. Eerlijkheid. Menselijkheid. Zeggen waar het op staat. Doen wat je belooft. Toegeven als het fout ging. Veiligheid. Respect. Dat is het wel zo’n beetje. Doe ons zo’n leider, dan verdwijnen onze problemen als sneeuw voor de zon. In ons land, in onze bedrijven en instellingen, in onze omgeving.
Een jaar geleden dachten we die nieuwe leider nog gevonden te hebben in Obama, maar volgens velen is dat effect ook al weer uitgewerkt. Ik denk daar anders over. Obama is een taaie dus die vecht zich wel weer terug. Bovendien is het niet het leiderschap in Amerika dat ons raakt, we snakken naar leiderschap om ons heen, in ons land en in onze eigen kleine omgeving. De behoefte aan leiderschap is een reflectie van het onvermogen om je eigen leven te overzien en voor je gevoel de juiste prioriteiten te stellen. De behoefte aan leiderschap is ook een reflectie van de onmacht: je ziet dat het fout gaat, je zou er wat tegen willen doen, maar het gebeurt niet. Niet door hun, de politici, maar eerlijkgezegd ook niet door jou, jij, jijzelf.
Het goede leiderschap is gebaseerd op drie eigenschappen. Ik kreeg ze laatst aangereikt en wil ze graag met u delen. Het gaat om Autonomie, Autoriteit en Authenticiteit. “Triple A leiderschap” noemde mijn gesprekspartner het. In de autonomie van de leider ligt zijn vermogen besloten om zijn eigen pad te gaan. Dat is niet eigenwijs en koppig zijn, misschien juist het tegenovergestelde. Een autonome geest ziet wat er om hem heen gebeurt, reflecteert daarop en kiest datgene waarvan hij denkt dat het de juiste keuze is. Daarbij laat hij zich niet leiden door wat anderen er van vinden, door ‘peer pressure’, door draagvlak, door hiërarchie, door enquetes of peilingen. Hij kiest zijn eigen pad, zijn eigen verhaal en staat daarmee boven het proces en ver boven het maaiveld. Zwakke leiders blijven juist hangen in het proces, laten zich leiden door draagvlak en meningen en adviezen, zoeken telkens en overal erkenning en bevestiging. Peilingen zijn hun kompas, en spindoctoren en beleidsadviseurs houden hun op de been. In de autoriteit van de leider zit de macht die hij uitstraalt en de macht die hij vertegenwoordigt. Een sterke leider heeft altijd een sterke organisatie om zich heen, is nooit een ‘loner’ of ‘einzelgänger’, en staat altijd op een sterk podium. Hij zoekt ook de macht omdat hij die macht nodig heeft om deze voor zijn doelen aan te wenden. De macht die hij vertegenwoordigt en de macht die hij vanuit zichzelf uitstraalt vormen als combinatie de krachtige leider. Iemand die weet waar hij naar toe wil, die daarin kan overtuigen én die zijn keuzes kan afdwingen. In de authencitiet van de leider zit zijn eigen persoon. Het is boven alles zijn manier van doen, zijn persoonlijkheid, zijn innerlijke balans die moet uitstralen naar hen die hij leidt. Alleen Obama kan Obama zijn, en alleen u bent u. Niet iemand anders nadoen, maar alleen bezig zijn jezelf aan te bieden. Allerlei technieken mag je daarbij kopiëren en hanteren, maar altijd moet je daarop een eigen stempel drukken. In die authenticiteit zit ook je emotie, een belangrijke bron van kracht want dichtbij die emotie zitten je drijfveren, je energie, je motor. Als de emotie van de leider door zijn omgeving wordt beperkt en gedempt, wordt zijn leiderschap in de knop gebroken. Het is precies wat ik om me heen zie gebeuren: emotioneel ingekapselde, plat geadviseerde geesten die nauwelijks kunnen inspireren. Zij heten ‘bestuurders’ in het jargon. Maar besturen is dan ook geen leiderschap.
Deze drie eigenschappen, autonomie autoriteit en authenticiteit, vormen de de basis voor de goede leider. Ze zijn te trainen, aan te leren, je kunt ze je op latere leeftijd nog eigen maken door je persoonlijkheid in die richting te ontwikkelen. Maar er is één cruciaal aspect aan leiderschap, en dat zit in je of niet. De ander heeft het eerder gezien, of gemist, dan jij zelf. Het is de drijfveer dat je moet willen leiden omdat je houdt van de mensen aan wie je die leiding geeft. Ook al bevredig je een eigen behoefte, je ultieme drijfveer is om anderen gelukkig te maken met jouw leiderschap. Dat moet jouw cadeau aan de gemeenschap zijn, de vervulling van jezelf ten behoeve van de ander. Goed leiderschap is daarmee per definitie onbetaalbaar, en dus vaak onderbetaald.
Dat is de diepere spirituele waarheid achter leiderschap: de behoefte om richting te willen geven aan mensen omdat je ze die richting wil geven. Niet omdat je er iets voor wilt hebben maar omdat je verdient wat je krijgt: vertrouwen en respect. En dat is onbetaalbaar!
Trouwens, u leest mijn blog op
