De crisis nadert een cliimax (30 september)

De crisis nadert zijn climax (30/09)

Als u had gedacht dat u alles wel had gezien in de financiele markten, komt u bedrogen uit. Iedereen kent wel een voorbeeld van een beroemde fianciele crisis: de crisis van 1929, de Azie-crisis, de Rusland-crisis. Maar de crisis die we nú meemaken, en die gemaakt door de banken zelf, is de ergste van allemaal. En daarvan hebben we ook het dieptepunt nog niet gezien.

We kijken allemaal naar Amerika voor het ontstaan van de crisis. Hoe kun je nou hypotheken verkopen aan mensen die zich dat niet kunnen veroorloven? Dan weet je toch dat zoiets op den duur spaak loopt en dat die mensen dan hun rente en aflossingen niet meer zullen betalen? Het antwoord is heel simpel. De Amerikaanse banken wisten precies wat ze deden toen ze al die hypotheken verkochten waar ze zo veel aan verdienden. Die hypotheken werden doorverkocht in allerlei gestructureerde producten, ‘securitisation’ heet zoiets in het jargon. Europese banken deden overigens driftig mee aan die lucratieve handel. Maar de Amerikaanse banken wisten ook dat als het spel zou zijn afgelopen, er niet slecht één enkel bank de dupe zou zijn, maar een hele reeks van banken. En dat zou de overheid zich nooit kunnen permitteren, zo redeneerde n zij. “Moral hazard” heet zoiets in de literatuur en toezichthouders (centrale banken) beweren altijd bij hoog en bij laag dat ze daar niet in zullen trappen. Maar ondertussen zijn er al honderden miljarden dollars overgeheveld van de belastingbetalers naar de gevallen bankiers. Het is dan ook logisch en terecht dat het Amerikaanse parlement maandag j.l. een plan afkeurde om er nog een $ 700 in te stoppen. Het zijn de banken die deze ellende hebben veroorzaakt, en die moeten op de blaren zitten. Als ze dat niet meer trekken, moeten ze zich maar verkopen aan de Staat. Een hoop persoonlijke welvaart van bankiers gaat dan in rook op, maar ik denk dat er maar weinige belastingbetalers (en voormalige huiseigenaren) zullen zijn die hiervan wakker zullen liggen.

Ondertussen krijgt de economie een forste tik van deze crisis. De enigen die dit nog ontkennen zijn de banken zelf, maar dat is wel logisch. De schuldigen bekennen nu eenmaal niet zo vaak hun schuld.

In Europa wankelt nu ook menige bank, en dat leidde dit weekend tot de merkwaardige transactie waarbij de Benelux-overheden voor 49% eigenaar werden van Fortis, terwijl ze toch voor 100% de oplossing aandroegen. Voor mij staat dan ook vast dat volledige nationalisatie de enige doeltreffende oplossing is voor Fortis, en waarschijnlijk ook voor andere banken. De financiele sector functioneert eigenlijk niet meer, niemand binnen het systeem en niemand buiten het systeem heeft nog enige fiducie in de instellingen.

Logisch dus dat de overheid instapt, orde op zaken stelt, en de banken weer terugbrengt naar hun aloude klassieke taak en bescheiden positie in de economie. Straks mag dan de belastingbetaler profiteren van de verbeterde situatie in de markt, een verdiend rendement voor een zware investering lijkt mij.

Het debacle van Fortis is ook niet ontstaan door de Amerikaanse banken, maar door een grootse zelfoverschatting van de bank in 2007 toen het voor een onvoorstelbaar hoog bedrag een deel van de ABNAMRO overnam. Het lijkt me dan ook logisch dat de Staat een deel van haar investering verhaalt op de bestuurders die verantwoordelijk zijn voor deze fouten. Bestuurdersaansprakelijkheid heet zoiets toch?

Ondertussen “hangt” er een bank boven de markt om verkocht te worden, aan wie is niet duidelijk, en al helemaal niet voor welke prijs. En die bank is niet zo maar een bank, het is “de bank”, de ABNAMRO, tot voor kort de trotse aanvoerder van het Nederlandse bankwezen. Hoe veel verder kunnen we nog weg zakken?
ING had de kans om alsnog ABNAMRO te kopen, een zeldzaam voorbeeld van een tweede kans die normaal gesproken niet langskomt in het leven. Maar ING durfde het niet aan, of ING kon het niet aan, in ieder geval ING wilde er niet aan. En dat doet mij het ergste vrezen voor de beursdag van dinsdag en de beursdagen erna.

Topbeloningen leiden blijkbaar niet altijd tot topprestaties, en de belastingbetaler is in dit geval uiteindelijk de ”lender of last ressort”, of in goed Nederlands “het afvalputje” van de banken. Topbeloningen horen daarom ook niet thuis in de financiele sector, want het is de Staat, met haar belastingbetalers, die uiteindelijk de risiccodrager is achter de financiele sector, en niet de banken en hun aandeelhouders. Zelden hadden we de kans om een zo langslepende discussie als die over topbeloningen zo effectief af te sluiten.

Nog even volhouden, en de tijden zijn weer normaal. Niet zoals vroeger, maar ook niet zoals recent, en met een normaal verdiend loon voor een ieder. U en ik, en velen met ons, kunnen er haast niet meer op wachten.

Rutger Koopmans
©30 09 2008