Lange leve Bos - Rutger Koopmans

Lang leve Wouter

Wat een bizarre week was, en wat heeft Wouter Bos het spel goed gespeeld. Zonder dat hij mijn laatste column gelezen heeft, heeft hij wel mijn redenering gevolgd. Het was ook gek dat de Benelux-overheden “maar” 49% van een bedrijf in handen kregen dat op dat moment door niemand in de markt gekocht kon worden. Het is kiezen of delen, en als je kiest kun je niet delen.

Voor de belastingbetalers in Nederland is dit goed nieuws. De overheid investeert op een lekker laag niveau in een bedrijf, en kan die investering waarschijnlijk voor een hele mooie winst verkopen? Ongetwijfeld zal al deze week de discussie los gaan branden wat we met die winst moeten gaan doen. Innovatie stimuleren? Onderwijs? Zorg? Laten we de beer eerst maar eens schieten voordat we ons zorgen maken om de huid, zou ik willen voorstellen.

Ondertussen zijn ze in Belgie ongetwijfeld erg druk bezig . Zemoeten namlijk dit weekend het financiele systeem aldaar proberen te redden. De Belgen voelen zich natuurlijk in de steek gelaten door de Nederlanders die er naar hun mening ‘met de pareltjes in de Fortis-kroon’vandoor zijn gegaan, en tussen neus en lippen door ging ook nog Dexia onderuit. Belgie heeft nu nog maar één bank over en dat is KBC. Dat is een hard gelag, waar zonder enige twijfel hier en daar zachtjes om gelachen wordt. De kans bestaat dat de overheid er zelfs niet meer uit komt, dat men simpelweg het niet meer trekt om vanuit de staatskas de hele financiele sector op sleeptouw te nemen. Dan ben je helemaal aan de markt overgeleverd, de Franse markt waarschijnlijk, en dan zijn euro’s straks weer Belgische frankskes waard, en dat doet zeer... De trots van de financiele sector van Belgie, nl Fortis, is in één week onthoofd en dat hoofd ligt nu op het bord van Bos.

Ondertussen mogen we in Nederland ook de schade gaan opnemen. Het verhaal rond ABNAMRO wordt nu echt een soap waarover we straks niet meer één boek, maar een trilogie moeten gaan schrijven. Deel 1: hoe de ABNAMRO verkocht werd. Deel 2: hoe ABN AMRO toch weer zelfstandig werd. Deel 3: hoe ABNAMRO zijn Waterloo vond.
We kunnen er natuurlijk niet trots op zijn, want een nationalisatie is een bizar wapen dat normaal gesproken alleen door overheden in verre Zuidamerikaanse landen werd toegepast om hier en daar de lokale spaarkas te spekken.

Toch ben ik blij met de laatste episode in het drama op de financiele markten. De belastingbetaler zal hoogstwaarschijnlijk de grote winnaar worden als Fortis ooit weer verkocht wordt , alhoewel dat overigens nog wel even een tijdje zou kunnen duren. Dan heeft het wanbestuur en de onrust bij de burgers over hun spaargeld in ieder geval nog tot iets goeds geleid.

Daarnaast ligt er nu een prachtige uitdaging voor Bos cs. Hij mag als enig aandeelhouder van de sterkste bank van Nederland de dienst gaan uitmaken binnen die organisatie. En dus kunnen verhoudingen weer worden genormaliseerd. Daarmee kan hij ook de beloningssystematiek aanpakken, en bankiers weer terugbrengen op de hun toekomende plek op de economische aarde.

Want welke les kunnen we trekken uit de gebeurtenissen van de afgelopen week? Als een grote bank in de problemen is, wordt het financiele systeem onder druk gezet, en in het uiterste geval moet de Staat dan ingrijpen. Banken, net zoals electriciteitsbedrijven en ziekenhuizen en openbaar vervoerbedrijven, zijn daarmee in feite nutsbedrijven met een groot openbaar belang. Dus ondernemers met beloningspakketten die aan ondernemersrisico’s gelinkt zijn. Het risico van een bank is gelinkt aan het openbaar belang, en daarmee zou de Balkenende-norm zijn entree moeten gaan doen in het bankwezen. Een eerste stap is al gezet want alle aandelenpakketten en optiepakketten van de Fortisbestuurders zijn sinds vrijdag jl al waardeloos. Een volgende stap zou moeten zijn om te zien in hoeverre mensen juridisch aangesproken kunnen worden op hun bestuur of het gebrek daaraan. En een mijns inziens noodzakelijke stap is het herinrichten van de bank, inclusief een nieuwe beloningsstructuur, hetgeen daarmee een ‘benchmark’ gaat worden voor de rest van de financiele sector in Nederland. Dat wordt de schone uitdaging voor Wouter Bos en de zijnen, en ik weet zeker dat hij dit pad zal inslaan.

Loopt talent dan weg? Jazeker, dat zal gebeuren, en dat is ook niets nieuws. Talloze Nederlandse topbankiers werken over de hele wereld, lang leve de vrije markt voor personen en goederen zou ik zeggen. Maar tal van topbankiers zou zich prima voelen bij een Nederlandse bank waar de ‘hype’ rond bonnussen en salarissen verdwenen zou zijn, waar normale salarissen worden verdiend met winstdelingsregelingen die gebaseerd zijn op een gezonde langetermijn ontwikkeling van de bank. De ABNAMRO is op die manier eeuwenlang bestuurd, totdat de dollartekens het gezichtsvermogen van haar bestuurders begon te vertroebelen.

De Nederlanders, privé clienten en zakelijke clienten, zullen zich in zeer grote getale scharen achter deze nieuwe echt-Nederlandse bank, die bol staat van fatsoen, degelijkheid en vakmanschap. Mijn vingers jeuken, en mijn gevoel zegt me dat eerlijkheid gelukkig weer het langs duurt.

Leve Wouter Bos!

Rutger Koopmans
©5 oktober 2008